Stories Vereine

“Zieva nos inscunter am vo que bain”

Von links nach rechts: Franziska Triulzi, Karl Erni, Herbert Baschnonga

Cur cha Karl Erni scriva sieu SMS da la damaun, lura saun sieus iffaunts giò la Bassa ch’el sto bain. Il temp traunteraint es suvenz lung e quiet. Grazch’a l’inscunter cun voluntaris dad «insembel», passainta el barats prezius düraunt sieu minchadi. (trad. N. Dazzi Andry)

Isolaziun illa vegldüna es üna tematica chi pertuocha a bgerAs – eir in Engiadina. Cur cha’ls dis dvaintan monotons e müts e cur cha vicinanza umauna mauncha, po que dvanter ün pais. Karl Erni da Samedan so, cu cha que es.

Avaunt och ans ho’l pers sia duonna zieva esser stos maridos passa 40 ans. «Zieva il mortori suni crudo in üna granda morela», quinta il Samedrin dad 84 ans. El ho ün bun contact cun sieus iffaunts ed abiedis chi vivan però cun lur famiglias giò la Svizra Bassa. Bainschi vegnane al visiter püssas voutas l’an e mincha damaun scriva’l ad els ün messagi: ‚Sun sto sü.‘ «Eau nun abanduness però mê Samedan, viv cò daspö 40 ans e mieus iffaunts haun lur egna vita.»

Per esser traunter umauns, vo’l bod mincha di a manger gianter i’l restaurant da la Migros. Ziev’ün trattegn pü lung a l’ospidel, prümavaira passeda, è’l gnieu a savair da l’existenza da la societed  «insembel».

Uschè ho’l imprains a cugnuoscher a Herbert Baschnonga da Zuoz ed a Franziska Triulzi da San Murezzan. Daspö divers mais s’inscuntrane quists trais regulermaing per ir a spass, discuorrer da la famiglia, la vita scu eir dals mumaints e temps pesants. “Ad es taunt prezius d’avair cumpagnia e da pudair s’annunzcher, sch’eau drouv a qualchün per discuorrer”, managia Karl .

La societed “insembel“: Lavur voluntaria preziusa

Quista societed es gnida fundeda als 6 avrigl 2022. Il temp da Corona ho miss in muvimaint quist bsögn da sustegn e barat ed accellero da l’instituziunaliser scu mandat da la Pro Senectute Grischun, Samedan.

La societed intermediescha in tuot Engiadin’Ota voluntaris ad umauns da tuottas eteds chi bsögnan sustegn da tuot gener.

Intaunta maunchan auncha avuonda voluntaris per pudair accumplir ils differents bsögns e giavüschs, der sustegn e curaschi ad umauns chi vivan in isolaziun. “A füss fich bel da pudair schlarger quist pool da voluntaris”, managia Christine Bärfuss, mnedra e coordinatura in quist post.  

A vegnan spüerts sustegns individuels da tuot gener, p. ex.:

• Üna magistra da tudas-ch s’inscuntra regulermaing cun üna duonna da lingua estra per exerciter la lingua quotidiauna – sainza cudesch da scoula.

•  Pel mumaint es eir in tras-cha üna dumanda d’üna chavrera chi druvess sustegn per sieu proget.

• Eir la collavuraziun cun Movimento (vair Padella 1/2024) es activa, inua cha voluntaris güdan in lur butia,  a lur marcho u düraunt otras activiteds.

• Impü vain collavuro cun bgeras otras organisaziuns, p. ex. culla societed da duonnas da S. Murezzan chi s’ingascha zuond fich.  

«Vicendaivelmaing»

Herbert Baschnonga e sia partenaria Franziska Triulzi haun eir già sustgnieu düraunt il temp da Corona ad üna giuvna mamma cun Long-Covid chi vaiva ün poppin e d’eira gnida a sieus cunfins. “Quists inscunters e sustegns daun bger inavous. E chi so, forsa druvains eir nus ün bel di sustegn ed essans lura grats da pudair clamer in agüd. La lavur cun voluntaris es perque taunt importanta e preziusa”, managia Herbert Baschnonga.

Per Karl Erni significha la lavur dad «insembel»: Main suldüna, dapü spraunza e darcho fer part a la vita. «Düraunt ils ultims ans eiri bger sulet. Uossa d’he umauns per baratter chi m’inclegian. Zieva noss inscunters am vo que bain.»

Contact: Christine Bärfuss, Via Retica 26, 7503 Samedan, Tel. 079 / 193 43 00, E-Mail: info@insembel-engadin.ch

https://www.insembel-engadin.ch